STANOWISKO
KRAJOWEJ  RADY  SĄDOWNICTWA

z dnia 6 lipca 1999 r.

dotyczące dopuszczalności i zasad odpowiedzialności  prezesów sądów powszechnych za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

	Krajowa Rada Sądownictwa stwierdza, że art. 138 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych nie ma zastosowania do sędziów - prezesów sądów, gdyż ich odpowiedzialność dyscyplinarna uregulowana jest  w Prawie o ustroju sądów powszechnych.
	Prezesem sądu powszechnego może być jedynie sędzia tego sądu, a w przypadku okręgu i apelacji - także sędzia NSA lub Sądu Najwyższego. Prezes jest organem danego Sądu, kieruje sądem, reprezentuje go na zewnątrz oraz  przewodniczy organom kolegialnym sądu. Pełni także czynności administracji sądowej oraz inne czynności przewidziane nie tylko  w Prawie o ustroju sądów powszechnych, lecz także “w odrębnych przepisach” (art. 28 ,  29 § 2 usp ). Do jego obowiązków należy również kierowanie budżetem, zarząd i gospodarowanie mieniem sądu, a także zaopatrzenie materiałowe ( § 36 pkt 5-7 regulaminu wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych-rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości   z dnia 19 listopada 1987 r. - Dz.U. Nr 38 poz. 218 z późniejszymi zmianami). Czynności  w tym zakresie muszą być zgodne z prawem, w tym z zasadami zawartymi w ustawie z dnia  26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 155,  poz 1014). Zawinione naruszenie dyscypliny finansów publicznych w sposób określony  w art. 138 tej ustawy, może być uznane za “przewinienie służbowe” skutkujące odpowiedzialność dyscyplinarną na podstawie art. 80 § 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (jednolity tekst - Dz.U. Nr 7, poz. 25 z 1994 r.  z późniejszymi zmianami).
Sądy w Rzeczypospolitej Polskiej są władzą niezależną i odrębną od władzy ustawodawczej i wykonawczej. Reprezentanci władzy sądowniczej - sędziowie, korzystają z immunitetu, aby mogli obiektywnie rozstrzygać sprawy powierzone im do rozpoznania. Immunitet nie jest zatem przywilejem sędziów, lecz podstawową gwarancją ich niezawisłości. Funkcjonowanie tej zasady uzasadnione interesem ogólnospołecznym zapewnia każde demokratyczne państwo.
Treść art. 181 Konstytucji RP nie ogranicza immunitetu sędziowskiego jedynie do odpowiedzialności karnej, a tylko wymienia warunki dopuszczające taką odpowiedzialność. W pozostałym zakresie sędzia ponosi odpowiedzialność wyłącznie przed “sądem określonym w ustawie”. Taki zapis Konstytucji odwołuje się niewątpliwie do Prawa o ustroju sądów powszechnych, jako ustawy regulującej podstawy i zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów. Żaden inny akt prawny nie może bez zmiany usp upoważniać innych organów do orzekania o winie i karze sędziego.
	Takie same zasady mają odpowiednie zastosowanie do odpowiedzialności Prezesa Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu  Administracyjnego i sądów wojskowych.
Krajowa Rada Sądownictwa opowiada się za utworzeniem w sądach okręgowych i apelacyjnych urzędniczego stanowiska dyrektora odpowiedzialnego w zakresie finansowym i gospodarczym. W takim też kierunku zmierzają resortowe projekty nowej ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych.